SQL cơ bản cho BA: SELECT, WHERE, JOIN

Tại sao BA cần biết SQL?

Biết SQL là một lợi thế cực lớn cho BA:

• 🔍 Tự verify dữ liệu thay vì nhờ dev
• 📊 Phân tích data để đưa ra quyết định chính xác
• 🐛 Debug nhanh khi có bug liên quan đến data
• 💪 Tự tin hơn khi thiết kế database schema

Cấu trúc database cơ bản

Bắt đầu với SELECT

-- Lấy danh sách tất cả khách hàng
SELECT customer_name, email, phone
FROM customers;

Lọc dữ liệu với WHERE

SELECT *
FROM orders
WHERE status = 'completed'
  AND total_amount > 1000000;

Các toán tử phổ biến

Toán tử	Ý nghĩa	Ví dụ
=	Bằng	status = 'active'
!=	Khác	status != 'deleted'
LIKE	Tìm pattern	name LIKE '%Nguyễn%'
IN	Trong danh sách	city IN ('HCM', 'HN')
BETWEEN	Trong khoảng	date BETWEEN '2026-01-01' AND '2026-12-31'
IS NULL	Giá trị null	email IS NULL

JOIN — Kết hợp nhiều bảng

INNER JOIN

Chỉ lấy records khớp ở cả 2 bảng:

SELECT c.customer_name, o.order_date, o.total_amount
FROM customers c
INNER JOIN orders o ON c.customer_id = o.customer_id;

LEFT JOIN

Lấy tất cả records từ bảng bên trái:

-- Tìm khách hàng chưa có đơn hàng nào
SELECT c.customer_name, o.order_id
FROM customers c
LEFT JOIN orders o ON c.customer_id = o.customer_id
WHERE o.order_id IS NULL;

Thống kê với GROUP BY

-- Thống kê doanh thu theo tháng
SELECT
  DATE_FORMAT(order_date, '%Y-%m') AS month,
  COUNT(*) AS total_orders,
  SUM(total_amount) AS revenue,
  AVG(total_amount) AS avg_order_value
FROM orders
WHERE status = 'completed'
GROUP BY DATE_FORMAT(order_date, '%Y-%m')
ORDER BY month DESC;

Ví dụ thực tế: Report cho Stakeholder

-- Top 10 khách hàng mua nhiều nhất
SELECT
  c.customer_name,
  COUNT(o.order_id) AS total_orders,
  SUM(o.total_amount) AS total_spent,
  MAX(o.order_date) AS last_order_date
FROM customers c
INNER JOIN orders o ON c.customer_id = o.customer_id
WHERE o.status = 'completed'
  AND o.order_date >= '2026-01-01'
GROUP BY c.customer_id, c.customer_name
HAVING total_spent > 5000000
ORDER BY total_spent DESC
LIMIT 10;

Tips cho BA khi viết SQL

1. Luôn dùng alias cho bảng để code dễ đọc
2. SELECT cột cụ thể thay vì SELECT *
3. Test với LIMIT trước khi chạy query lớn
4. Comment SQL để giải thích logic phức tạp
5. Dùng formatting tool để SQL dễ đọc hơn

---

Bài tiếp theo mình sẽ chia sẻ về Subquery và Window Functions nhé! 📊